Të lexosh fjalët nuk mjafton — qëllimi i vërtetë është të kuptosh atë që lexon. Disa fëmijë i lexojnë fjalët rrjedhshëm por s'e kapin kuptimin. Të kuptuarit është aftësia që e bën leximin të vlefshëm.

Çfarë është të kuptuarit

Të kuptuarit do të thotë të nxjerrësh kuptim nga teksti: të kuptosh çfarë ndodh, pse, çfarë do të thonë fjalët në kontekst, dhe të lidhësh me atë që di. Një fëmijë mund t'i lexojë të gjitha fjalët saktë por të mos e kuptojë historinë — dhe kjo kërkon vëmendje.

Si ta zhvilloj të kuptuarit?

  • Flisni për atë që lexoni — «çfarë ndodhi?», «pse mendon se bëri kështu?»
  • Bëni parashikime — «çfarë mendon se do të ndodhë?»
  • Lidhni me jetën — «a të ka ndodhur ndonjëherë?»
  • Mësoni fjalë të reja në kontekst
  • Inkurajoni ripërmbledhjen — të tregojë historinë me fjalët e veta
  • Bëni pyetje «pse» dhe «si», jo vetëm «çfarë»

Kur fëmija lexon por nuk kupton

Nëse fëmija lexon rrjedhshëm por s'kupton, disa shkaqe të mundshme: fjalor i kufizuar, mungesë njohurish paraprake, lexim shumë i shpejtë pa vëmendje, ose vështirësi përqendrimi. Ndihmoni duke ngadalësuar, duke folur për tekstin, dhe duke ndërtuar fjalorin. Nëse vazhdon, flisni me mësuesin.

Fjalori është themel

Sa më i pasur fjalori, aq më i mirë të kuptuarit. Fjalori ndërtohet nga bisedat, leximi dhe eksplorimi. Flisni shumë me fëmijën, lexoni libra të larmishme, dhe shpjegoni fjalët e reja në kontekst. Një fjalor i pasur e bën çdo lexim më të kuptueshëm.

Leximi aktiv

Mësojini fëmijën të jetë lexues aktiv: të bëjë pyetje ndërsa lexon, të ndalojë kur s'kupton, të rilexojë pjesët e vështira, dhe të mendojë për atë që lexon. Ky angazhim aktiv e shndërron leximin nga kalim fjalësh në kuptim të vërtetë.

Burimet dhe referencat

Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.

  1. OECD — Education and skills — kërkime oecd.org
  2. AAP — HealthyChildren.org — fëmija i moshës shkollore healthychildren.org
  3. NHS — Children — shëndeti dhe zhvillimi nhs.uk
  4. UNICEF — Edukimi dhe zhvillimi i fëmijës unicef.org