Fjalori i fëmijës në këtë moshë rritet me shpejtësi të jashtëzakonshme — nga pak fjalë në qindra brenda dy vjetësh. Ju jeni burimi kryesor i këtyre fjalëve, dhe disa teknika të thjeshta e përshpejtojnë ndjeshëm mësimin.
Sasia dhe cilësia e fjalëve kanë rëndësi
Sa më shumë fjalë kuptimplote të dëgjojë fëmija në kontekst, aq më i pasur bëhet fjalori i tij. Nuk bëhet fjalë për fjalë të vështira, por për bisedë të pasur në jetën e përditshme — ndërsa gatuani, visheni, shëtitni.
Cilat teknika funksionojnë më mirë?
- Emërtoni gjithçka — objektet, veprimet, ngjyrat, ndjenjat
- Zgjeroni — kur thotë «qen», ju «po, një qen i madh kaf»
- Përshkruani çfarë bëni — «po e lajmë mollën, po e presim»
- Lexoni çdo ditë — librat sjellin fjalë që s'i hasim në bisedë
- Këndoni dhe përsërisni — ritmi ndihmon kujtesën
- Bëni pyetje dhe prisni; edhe një tingull është përgjigje
Leximi: mjeti më i fuqishëm
Fëmijët që lexohen rregullisht kanë fjalor më të pasur. Nuk ka rëndësi nëse e mbaroni librin — tregoni figurat, emërtoni, lëreni fëmijën të kthejë faqet, përsërisni të njëjtin libër sa herë e kërkon. Përsëritja ndërton njohjen.
Çfarë e pengon
Ekranet janë burimi kryesor që zë vendin e bisedës. Fëmijët nën 2–3 vjeç mësojnë gjuhën nga ndërveprimi njerëzor, jo nga video edhe «edukative». Koha para ekranit është kohë pa fjalët tuaja. Zëvendësojeni me bisedë, libra dhe lojë.
Ndiqni fëmijën
Flisni për atë që e intereson fëmijën në atë moment — kjo është kur mëson më shumë. Nëse tregon me gisht një makinë, flisni për makinën. Mësimi më i mirë ndodh kur fëmija është i angazhuar, jo kur e drejtojmë ne.
Burimet dhe referencat
Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.
- ASHA — American Speech-Language-Hearing Association — zhvillimi i të folurit asha.org
- UNICEF — Zhvillimi i hershëm i fëmijës unicef.org
- AAP — HealthyChildren.org — fëmija 1-3 vjeç healthychildren.org