Matematika e hershme nuk mësohet me fletore — mësohet duke numëruar shkallët, duke renditur çorapet dhe duke ndarë mollën. Fëmija 1–3 vjeç përthith koncepte matematikore natyrshëm nëse i shoqërojmë me fjalë.
Konceptet e hershme
- Numërimi — filloni me numërim me zë të gjërave të përditshme
- Ngjyrat — emërtoni ngjyrat e gjërave rreth jush
- Format — rrethi, katrori në lodra dhe objekte
- Madhësitë — i madh/i vogël, shumë/pak
- Renditja dhe klasifikimi — sipas ngjyrës, formës, madhësisë
- Krahasimi — më shumë/më pak, i njëjtë/ndryshe
Si t'i mësoj pa e kthyer në «mësim»?
Përmes lojës dhe rutinës, jo ushtrimeve:
- Numëroni shkallët ndërsa i ngjitni
- Numëroni mollët në pazar, çorapet kur i palosni
- Emërtoni ngjyrat e rrobave ndërsa visheni
- Renditni lodrat sipas ngjyrës kur i mblidhni
- Përdorni fjalë matematikore në bisedë: «më shumë qumësht?», «dy këpucë»
Mos e vini fëmijën të «provojë» numrat para të tjerëve ose të mësojë përmendsh — kjo e bën stresues. Loja dhe përsëritja natyrale janë mësuesit.
Çfarë të presësh
Në këtë moshë fëmija fillon të numërojë me zë (edhe pa kuptuar plotësisht), të njohë disa ngjyra dhe forma, dhe të kuptojë «shumë» kundër «pak». Kuptimi i vërtetë i numrave vjen gradualisht; numërimi me zë vjen para të kuptuarit se çfarë do të thotë secili numër. Kjo është normale.
Mos nxitoni
Nuk ka garë. Fëmija do t'i mësojë këto koncepte kur të jetë gati, dhe presioni i hershëm mund të krijojë neveri. Qëllimi tani është ekspozimi i gëzuar, jo zotërimi. Loja me numra dhe ngjyra që e bëni bashkë, pa presion, është themeli më i mirë.
Burimet dhe referencat
Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.
- UNICEF — Zhvillimi i hershëm i fëmijës unicef.org
- AAP — HealthyChildren.org — fëmija 1-3 vjeç healthychildren.org
- CDC — Developmental Milestones dhe siguria cdc.gov