Puberteti është një nga tranzicionet më të mëdha të jetës — trupi, emocionet dhe truri ndryshojnë njëherësh. Të kuptosh çfarë ndodh dhe si ta mbështetësh adoleshentin e bën këtë periudhë më të lehtë për të dy.

Ndryshimet fizike

Puberteti fillon në mosha të ndryshme — zakonisht 8–13 te vajzat, 9–14 te djemtë — dhe zgjat disa vite. Përfshin rritjen e shpejtë, zhvillimin seksual, ndryshimet e trupit, djersën, aknet, dhe te vajzat menstruacionet, te djemtë ndryshimin e zërit. Ritmi ndryshon shumë nga një adoleshent te tjetri, dhe kjo është plotësisht normale.

Si t'i flas për ndryshimet?

  • Flisni para se të fillojnë, që të mos frikësohet
  • Jini të hapur dhe pa siklet — qëndrimi juaj ndikon
  • Përgjigjuni pyetjeve me ndershmëri
  • Normalizoni — çdo gjë që përjeton është normale
  • Respektoni privatësinë në rritje
  • Siguroni informacion të besueshëm

Ndryshimet emocionale

Hormonet dhe zhvillimi i trurit sjellin luhatje humori, ndjeshmëri, dhe emocione të forta. Adoleshenti mund të jetë i gëzuar një moment dhe i mërzitur tjetrin. Kjo është biologji, jo mungesë vullneti. Durimi dhe empatia ndihmojnë më shumë se kritika.

Shqetësimi për trupin

Adoleshentët shpesh shqetësohen për trupin që ndryshon — a janë «normalë», a zhvillohen shumë shpejt ose shumë ngadalë. Siguroni se ka një gamë të gjerë normaliteti, dhe se çdo trup zhvillohet me ritmin e vet. Mbroni adoleshentin nga krahasimet dhe nga presioni i imazheve të pareal online.

Kur të flisni me mjekun

Flisni me mjekun nëse puberteti fillon shumë herët (para 8 te vajzat, 9 te djemtë) ose shumë vonë, nëse ka shqetësime për zhvillimin, ose nëse adoleshenti vuan shumë emocionalisht. Për shumicën, megjithatë, puberteti është proces natyror që kërkon vetëm mbështetje, informacion dhe durim.

Burimet dhe referencat

Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.

  1. NHS — Teenagers — shëndeti dhe zhvillimi nhs.uk
  2. AAP — HealthyChildren.org — adoleshenca healthychildren.org
  3. OBSH (WHO) — Adolescent health who.int
  4. UNICEF — Adolescent development and participation unicef.org