«Unë vetë!» është një nga frazat e para të pavarësisë, dhe shpesh vjen bashkë me frustrim — fëmija do të bëjë gjëra që ende s'i del t'i bëjë. Kjo periudhë, sado e lodhshme, është ndërtim i shëndetshëm i vetes.
Pse ndodh
Nga rreth 18 muajsh, fëmija zbulon se është një person më vete me dëshira të vetat. Këmbëngulja për të bërë gjithçka vetë — të hajë, të vishet, të ecë pa dorë — është mënyra si ndërton besimin te vetja. «Jo»-ja e shpeshtë është pjesë e së njëjtës gjë: fëmija po ushtron vullnetin.
Si ta nxis pavarësinë pa u rraskapitur?
- Jepni zgjedhje të kufizuara — «bluzën e kuqe apo blu?» në vend të «çfarë do të veshësh?»; fëmija ndihet i fuqishëm, ju mbani kontrollin
- Lëreni të provojë gjëra që i del t'i bëjë, edhe pse ngadalë ose me rrëmujë
- Lini kohë shtesë — nxitimi krijon luftëra; veshja vetë kërkon durim
- Ndihmoni sa duhet, jo më shumë — filloni ju, lëreni ta mbarojë ai
- Lavdëroni përpjekjen, jo vetëm rezultatin
Si të shmangni luftërat e panevojshme
Zgjidhni betejat. Sigurinë dhe shëndetin mbroni gjithmonë; për gjëra të vogla (çorape që s'përputhen, rendi i veshjes), lëreni. Sa më shumë kontroll të vogël t'i jepni fëmijës aty ku s'ka rrezik, aq më pak do të luftojë aty ku ka. Frustrimi kur s'i del diçka është normal — qëndroni pranë dhe ngushëlloni pa e zgjidhur gjithçka ju.
Kufijtë mbeten
Pavarësia nuk do të thotë mungesë kufijsh. Fëmija ndihet i sigurt kur di se ka rregulla të qëndrueshme. Jepni liri brenda kufijve të qartë — kjo është ekuilibri që ndërton një fëmijë të sigurt dhe të bindur njëkohësisht.
Burimet dhe referencat
Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.
- AAP — HealthyChildren.org — fëmija 1-3 vjeç healthychildren.org
- UNICEF — Zhvillimi i hershëm i fëmijës unicef.org
- NHS — Toddler — zhvillimi dhe shëndeti nhs.uk