Aftësitë motorike të mëdha — kontrolli i muskujve të mëdhenj për t'u ulur, zvarritur, ecur dhe vrapuar — zhvillohen përmes një sekuence të parashikueshme. Të njohësh këtë ndihmon të vlerësosh dhe mbështesësh.

Sekuenca e zhvillimit

  • Mban kokën — rreth 3–4 muaj
  • Rrotullohet — rreth 4–6 muaj
  • Ulet — rreth 6–8 muaj
  • Zvarritet — rreth 7–10 muaj (disa e kapërcejnë)
  • Ngrihet dhe ecën mbajtur — rreth 9–12 muaj
  • Ecën vetë — rreth 11–15 muaj
  • Vrapon, kërcen, ngjitet — 2–3 vjeç e tutje

Intervalet janë të gjera

Këto janë mesatare — fëmijët i arrijnë në kohë të ndryshme, dhe kjo është normale. Disa beba nuk zvarriten fare dhe kalojnë drejt te ecja. Ecja e hershme nuk parashikon asgjë për inteligjencën ose atletizmin. Mos u alarmoni nga ndryshimet e vogla.

Si t'i mbështes këto aftësi?

  • Kohë barku për bebet — forcon qafën dhe shpinën
  • Hapësirë e sigurt për të lëvizur lirshëm në dysheme
  • Mundësi për të praktikuar — mos e mbani vazhdimisht
  • Lodra që nxisin lëvizjen — topa, objekte për të arritur
  • Lojë aktive ndërsa rritet

Mos e nxitoni

Aftësitë motorike vijnë kur fëmija është gati. Pajisjet që «ndihmojnë» ecjen para kohe (ecëset) nuk rekomandohen dhe mund të vonojnë zhvillimin ose të krijojnë rrezik. Jepini fëmijës kohë, hapësirë dhe mundësi, dhe lëreni të zhvillohet me ritmin e vet.

Kur të flisni me mjekun

Flisni me pediatrin nëse fëmija: nuk mban kokën në 4 muaj, nuk ulet në 9–10 muaj, nuk ecën në 18 muaj, ka humbur aftësi, përdor vetëm njërën anë, ose ka ngurtësi/dobësi të pazakontë. Zbulimi i hershëm i çdo vonese e bën mbështetjen më efektive.

Çdo fëmijë me ritmin e vet

Mos e krahasoni fëmijën me të tjerët. Zhvillimi motorik ndodh me ritme individuale, dhe shumica e fëmijëve i arrijnë aftësitë brenda intervaleve normale. Ofroni mundësi dhe mbështetje, dhe besojini ritmit të fëmijës.

Burimet dhe referencat

Ky artikull mbështetet në udhëzimet e institucioneve më poshtë. Rekomandimet përditësohen — kur të vendosni për fëmijën tuaj, vlen gjithmonë edhe fjala e mjekut që e njeh atë.

  1. CDC — Developmental Milestones cdc.gov
  2. AAP — HealthyChildren.org — zhvillimi healthychildren.org
  3. OBSH (WHO) — Early childhood development who.int